Tien vragen over pril verlies aan … Pieta Besseling

Het eerste interview ‘Tien vragen over pril verlies aan…’ heb ik met Pieta Besseling. Pieta heeft gewerkt als kinder- en dialyse verpleegkundige in zowel Nederland als ontwikkelingslanden. Ze heeft een eigen praktijk gehad in Oss als eerstelijns verloskundige en als psychosociaal werkende met als specialisatie rouw en verlies. Sinds 2014 is ze coördinator van Wereldlichtjesdag in Oss. Ik heb een bijzonder gesprek met haar over het integreren van pril verlies in je leven, over Wereldlichtjesdag en haar missie, en ze vertelt openhartig over schuldgevoelens en inzien dat verlies van leven bij het leven zelf hoort.

  1. Hoe heb jij in je werk te maken gehad met pril verlies in de zwangerschap?

“Eigenlijk heb ik in al mijn werk te maken gehad met pril verlies. Als verpleegkundige in het Sophia kinderziekenhuis overleden er jonge kinderen en moesten ouders moeilijke besluiten nemen over het wel of niet afbreken van een zwangerschap vanwege erfelijke afwijkingen. In Afrika heb ik indringend ervaren hoe ouders zich vol berusting kunnen overgeven aan de onvermijdelijke dood van hun kind. Als verloskundige heb ik pril verlies gezien en in mijn eigen praktijk heb ik vrouwen begeleid die een miskraam hadden. Pril verlies betekent voor mij persoonlijk ook het overlijden van mijn moeder toen ik drie jaar was. Een groot verlies dat nog altijd invloed heeft in mijn leven.”

  1. Wat is je het meeste bijgebleven van je werk als het gaat om pril verlies?

“De rode draad die mij het meeste heeft geraakt, is het schuldgevoel waar vrouwen onder gebukt blijven gaan als ze hun kindje verliezen tijdens de zwangerschap. En ik kan me er best boos om maken dat we dat als maatschappij zelf mede creëren en in stand houden. We weten en kunnen tegenwoordig zoveel en er zijn zoveel geboden en verboden dat het lijkt als of het iemands schuld is wanneer een zwangerschap niet eindigt in een gezonde baby. Maar de natuur laat zien dat het ook wel eens mis gaat en dat dat hoort bij het leven. Ik hoop dat er meer acceptatie komt dat verlies van leven en het krijgen van een miskraam onderdeel is van het leven. Ik denk dat dat veel zou uitmaken voor het schuldgevoel dat vrouwen hebben.”

  1. Wat kan Wereldlichtjesdag betekenen voor ouders met een pril verlies?

“Ik spreek elk jaar ouders die op verschillende momenten in de zwangerschap een kind verloren. Dat kan zijn van enkele weken tot een bijna voldragen zwangerschap. Hun komst naar Wereldlichtjesdag betekent herkenning en erkenning dat elk verlies, dus ook dat van hen er altijd toe doet. We bevestigen het bestaan van het overleden/ongeboren kind door het noemen van de namen. Ouders ervaren dat hun pijn en verdriet er mag zijn en dat ze daar niet alleen mee zijn. Ik hoop dat ouders op deze manier het verlies geleidelijk in hun leven kunnen integreren.”

  1. Wat kun jij ouders aanraden die een pril verlies tijdens de zwangerschap hebben meegemaakt?

“Zorg dat je op jouw manier afscheid neemt van de zwangerschap en je kind. Voel zelf wat passend is, want afscheid nemen is heel persoonlijk. Het doet er niet toe wat de buitenwereld vindt. Er zijn hele mooie persoonlijke rituelen te bedenken. Praat erover met je partner of iemand anders die met je meevoelt en vooral wil luisteren. Neem de tijd om gevoelens van verdriet en rouw om wat niet zo mocht zijn, de ruimte te geven. Een volgende zwangerschap is nooit een vervanging. Geef daarom de naam die je voor je kind bedacht, nooit aan een volgend kind. Iedere zwangerschap is uniek en elk kind mag zijn of haar eigen leven leiden en niet dat van een overleden broertje of zusje. Een belangrijke vraag die je als ouder kan helpen, is “Wat heb ik nodig om dit kind, dat er nu niet meer is, te kunnen eren zodat ik weer vrij ben om mijn leven verder te leven?”

  1. Wat kunnen ouders voor elkaar en voor hun andere kinderen doen?

“Het belangrijkste advies dat ik heb, is luisteren naar elkaar en naar je kinderen. Op elke leeftijd zijn er gevoelens van verdriet en rouw die horen bij die leeftijd. Door dit te benoemen en te erkennen krijgt ook het kindje dat niet meer fysiek in het gezin komt, zijn of haar plek. Maak er geen geheim of taboe van en maak het ook niet groter of dramatischer dan het is. Verlies en verdriet horen bij het leven. Hoe natuurlijker we daarmee omgaan en het de plaats geven die nodig is, hoe minder belastend het in de toekomst is voor het hele gezin. Heb je als ouders zelf eerst meer tijd nodig om je verdriet en pijn ruimte te geven, vertel je levende kinderen dan later over de miskraam. Verzwijg het verlies niet. Je leert je kinderen op deze manier ook om verlies bespreekbaar te maken en om het te zien als onderdeel van het leven.

  1. Welke tips heb je voor de omgeving van ouders die pril verlies meemaken? Wat kunnen familie en vrienden doen? En wat liever niet?

“Luisteren en open vragen stellen, is het beste wat mensen kunnen doen. Hoe is het voor je? Wat heb je nodig? Zeker wanneer ouders hun zwangerschap hebben laten afbreken, is dat van extra belang. Juist dan is er vaak twijfel en schuldgevoel en dat kan onbedoeld versterkt worden door de omgeving. Adviezen geven is wat mensen bij alle vormen van pril verlies beter achterwege kunnen laten. Ook het oordelen en invullen voor de ouders hoe het moet zijn, is niet helpend. Clichés en dooddoeners, bijvoorbeeld over een volgende zwangerschap, zijn ook geen troost voor het verlies van dit kindje. Integendeel, ze zijn misplaatst

  1. Wat kunnen huisartsen/verloskundigen/gynaecologen doen voor ouders?

“Ze kunnen verschillende helpende dingen doen. Vragen welke behoeftes ouders hebben bijvoorbeeld. Het niet afdoen als routine, maar echt stilstaan bij wat het voor ouders kan betekenen.  Ze hebben in mijn ogen ook een taak in voorlichting en het bieden van keuzemogelijkheden. Als ouders eigen keuzes kunnen maken helpt dat in de verwerking. Dan denk ik bijvoorbeeld aan rituelen. Het afscheid nemen van het kindje, het wel of niet meenemen naar huis, het kindje laten inschrijven bij de gemeente en/of in een trouwboekje.

In veel gevallen van een miskraam is het een natuurlijke reactie van het lichaam op iets wat niet helemaal goed is gegaan. Wanneer er echter vaker achter elkaar miskramen voorkomen kunnen er medische oorzaken zijn. Dan kan de huisarts doorverwijzen voor verder onderzoek. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een tekort aan foliumzuur waarbij er een verhoogde kans is op het krijgen van een kindje met een open ruggetje. Verder hoop ik dat ze vrouwen indien nodig doorverwijzen naar professionele hulpverlening.  Zeker wanneer ouders een volgende zwangerschap overwegen.”

  1. Wil je iets speciaals zeggen voor vrouwen die ooit een zwangerschap hebben afgebroken, al dan niet om een medische reden?

“Als je vanuit liefde, ook voor jezelf, weloverwogen en goed doordacht hebt gekozen voor het afbreken van de zwangerschap, dan is dat altijd goed. Het maakt helemaal niets uit wat anderen zeggen of vinden. Met schuldgevoel is niemand geholpen. Het helpt jou niet en ook je ongeboren kind, je levende kinderen en toekomstige kinderen niet. Als je zelf geen vrede hebt met de keuze, hoe lang geleden ook, dan is de kans groot dat het in je relaties een negatieve rol blijft spelen. Als ‘iets’ niet is afgerond zou ik ouders altijd aanraden om daar hulp bij te zoeken om het alsnog te verwerken zodat zij vrij zijn van ballast uit het verleden.”

  1. Wat wil je nog meer kwijt over pril verlies?

“Ik vind het belangrijk dat er een gezonde balans is tussen ruimte maken voor verlies en verdriet aan de ene kant en je blijven verbinden met het leven dat je nu leeft en de toekomst aan de andere kant. Integratie is voor mij een sleutelwoord. Verlies integreer je in je leven. Het verdriet is en blijft er altijd, maar het belemmert je op den duur niet meer om door te gaan met je leven en om nieuwe plannen voor de toekomst te maken. Hulpverlening kan een uitkomst bieden voor ouders die het moeilijk vinden die balans te vinden, maar het is niet altijd nodig. Als ouders een fijn netwerk om zich heen hebben van familie en vrienden, dan kunnen ze die balans ook op eigen kracht vinden.”

  1. Wie hoor ik volgens jou ook tien vragen over pril verlies te stellen? En welke vraag hoort daar zeker bij?

“Mensen die een of meer prille verliezen hebben meegemaakt, horen hier zeker aan het woord te komen. Zij kunnen vertellen hoe het hen is gelukt om hun leven weer op te pakken na hun verlies. Waar kunnen anderen met een soortgelijk verlies hoop uit putten of moed uit halen? Lotgenotencontact is heel waardevol. Elk jaar hebben we op Wereldlichtjesdag in Oss ook een persoonlijk verliesverhaal van mensen. Daarin vertellen ze hoe ze hun leven weer hebben kunnen oppakken na een groot verlies.”

Heb jij een of meer prille verliezen meegemaakt? Heb je tips voor lotgenoten? Wil jij graag je verhaal vertellen? Bel me of stuur een app bericht naar 06 833 116 97.

Wereldlichtjesdag vindt elk jaar plaats op de tweede zondag in december. Ook in Oss.
Kijk voor meer informatie op wereldlichtjesdag.nl/Oss

Filmtip van Pieta: Romeo.
Nederlandse film uit 1990 over Anne en Matthijs. Hun eerste kindje wordt doodgeboren en beiden proberen ze op hun eigen manier het verdriet te verwerken.

Boekentip van Pieta: ‘Diep’ van Inge Diepman.
Presentatrice Inge Diepman en haar partner Sylvia de Graaf schreven samen deze roman, gebaseerd op hun eigen ervaringen. Ze hebben samen een driejarig dochtertje als hun zoontje David na een moeizame zwangerschap veel te vroeg wordt geboren. Hij overlijdt na vijf weken. Ze schrijven beurtelings over hun gevoelens en ervaringen en doen dat op een toegankelijke, aangrijpende en directe manier. Ze hebben drie kinderen samen: Dagmar, David en Boaz.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *